ارزشیابی توصیفی مدرسه چیست؟ چه مزایایی دارد؟

ارزشیابی، یکی از مهم‌ترین وظایف هر سازمان آموزشی به شمار می‌رود. این وظیفه نقش مهمی در جهت بررسی روش تدریس، یادگیری دانش‌آموزان، سنجش افت یا پیشرفت تحصیلی دانش‌آموز، انتخاب مدرسه و… ایفا می‌کند.

 

ارزشیابی توصیفی

 

تا چند سال گذشته، ارزشیابی مورد استفاده در مدارس نوعی ارزشیابی کمّی بود که با استفاده از اعداد صفر تا بیست به دانش‌آموزان نمره داده می‌شد و بر اساس میانگین نمرات، دانش‌آموزان را رتبه‌بندی می‌کردند. این روش مشکلاتی را با خود به همراه داشت که باعث شد ارزشیابی توصیفی جای روش قبلی را بگیرد. مشکلات روش قدیمی ارزیابی عبارتند از:

 

  • افزایش اضطراب دانش‌آموز در هنگام امتحانات
  • امکان مقایسه شدن و سرخوردگی دانش‌آموز
  •  دیده نشدن تلاش‌های نافرجام دانش‌آموز در کسب نمره بهتر
  • عدم نمایش یادگیری و توانایی واقعی دانش‌آموز به دلیل وجود استرس
  •  عدم توجه به روند یادگیری
  •  عدم توجه به شرایط روحی دانش‌آموز
  •  و….

در مورد امتحانات و  کاهش استرس دانش آموزان در این ایام می‌توانید مقاله ” عوامل مؤثر بر کاهش استرس کودکان در ایام امتحانات ” را مطالعه کنید.

 

با توجه به ویژگی‌های منفی ارزشیابی کمّی، آموزش و پرورش بر آن شد تا نوعی ارزشیابی کیفی به نام ارزشیابی توصیفی جایگزین آن شود. در این نوع ارزشیابی معلم تنها بر پاسخ‌های موجود بر روی برگه امتحان توجه نمی‌کند و موارد دیگری را نیز در نظر دارد که مهم‌ترین آن عبارتند از :

 

  •  روند یادگیری دانش‌آموز
  • میزان تلاش و اهمیت دانش‌آموز برای یادگیری درس
  • استرس و اضطراب دانش‌آموز در هنگام امتحان
  • اتفاقات غیرمترقبه برای دانش‌آموز
  •  وضعیت روحی وجسمی
  • عملکرد فردی، گروهی و کلاسی

ارزشیابی

مزایای ارزشیابی توصیفی مدرسه

در ارزشیابی توضیفی به جای اعداد از مقیاس در حد انتظار، نزدیک به انتظار و نیازمند تلاش بیشتر و یا عبارت‌های مانند تلاش خوبی داشتی، برای موفقیت باید بیشتر تلاش کنی، با انجام تمرین بیشتر مشکل شما برطرف می‌شود و… استفاده می‌شود. به همین دلیل ارزشیابی توصیفی مزایای زیادی نسبت به ارزیابی کمی دارد:

 

۱. ارزش قائل شدن برای تلاش و کوشش

در روش ارزشیابی توصیفی تنها به موفقیت‌های کتبی یا شفاهی دانش‌آموز بها داده نمی‌شود و تلاش و کوشش او نیز نقش بسیار مهمی دارد. لذا اضطراب دانش‌آموز در راستای موفق شدن کاهش پیدا می‌کند و مطمئن می‌شود که معلم چشم خود را بر روی تلاش‌هایی که کرده است، نمی‌بندد.

 

۲. نامحدود بودن از نظر زمانی

در ارزشیابی توصیفی ملم ناچار نیست که دانش‌اموزان را بر اساس نمره امتحانی که در چند دقیقه گرفته شده است رتبه‌بندی کند. در این روش معلم می‌بایست تمامی تلاش‌های دانش‌آموز در مدرسه و خانه را لحاظ کند. بدین ترتیب تمامی تلاش‌های دانش‌آموز و روند مثبت یادگیری او تنها با یک امتحان بد از بین نخواهد رفت.

 

ارزشیابی

۳. استفاده از ابزارهای مختلف

از آن جایی که یادگیری دانش‌آموز در حوزه‌های مختلف متفاوت است، در ارزشیابی توصیفی سعی بر آن است تا تنها بر آزمون‌ها توجه نکند و ابزارهای مناسبی جهت ارزشیابی استفاده کند. این ابزارها عبارتند از:

 

  •  کارنامه ارزشیابی توصیفی
  •  برگ ثبت گزارش (فهرست مشاهدات، فهرست واقعه نگاری)
  • مشاهدات
  •  چک لیست ها (سیاهه رفتار، فهرست وارسی، فهرست بررسی)
  •  پوشه کار
  •  تکالیف درسی
  •  و…

 

۴. توجه به شرایط روحی و جسمانی دانش‌آموز

به طور کلی مبنای ارزشیابی‌ توصیفی بر آن است که سطح یادگیری دانش‌آموزان را ارتقا دهد. اما در برخی از موارد شرایط روحی و جسمی به صورت مقطعی و یا همیشگی این روند پیشرفت را مختل می‌کند. ارزشیابی توصیفی با توجه شرایط خاص هر دانش‌اموز او را ارزشیابی می‌کند.

۵. یادگیری بیشتر در آزمون‌ها

در سیستم آموزشی که ارزشیابی توصیفی داشته باشد، آزمون‌ها تنها برای ارزیابی یادگیری دانش‌آموز و سطح درسی او نیست. بلکه به گونه‌ای طراحی می‌شوند که دانش‌آموز ضعف‌های خود را پیدا کند و جواب سوالات خود را پیدا کند و یاد بگیرد.

 

ارزشیابی توصیفی

۶. افزایش روحیه انتقادپذیری در کودکان

مقیاس ارزیابی در ارزشیابی‌های توصیفی به جای عدد، عبارت‌های مهربانانه‌ای مانند تلاش خوبی داشتی، برای موفقیت باید بیشتر تلاش کنی، با انجام تمرین بیشتر مشکل شما برطرف می‌شود و… است. این جملات به گونه‌ای طراحی شده‌اند تا غرور کودکان را جریحه‌دار نکند و انگیزه آنها را برای بهتر شدن بالا ببرد. به همین دلیل دانش‌اموز با جملاتی مانند بیشتر تلاش کن، نیازمند تلاش بیشتر ارتباط خوبی برقرار می‌کند و روحیه انتقادپذیری بالاتری پیدا می‌کند.

 

۷. افزایش اعتماد به نفس در کودکان

برخی از دانش‌اموزان تصور می‌کنند که اگر نمره دیگری به جز ۲۰ بگیرند آدم ناتوان و احمقی هستند. ناگفته نماند که به طور معمول این حس منفی از طریق خانواده‌هایی که تاکید بر ۲۰ گرفتن دارند ایجاد می‌شود که در نهایت اعتماد به نفس دانش‌اموز را به شدت کاهش می‌دهد. در ارزشیابی توصیفی سعی بر آن است تا عبارت‌های ارزیابی به گونه‌ای طراحی شود تا به اعتماد به نفس دانش‌آموز لطمه وارد نشود.

 

۸. از بین بردن رقابت‌های ناسالم

ارزشیابی کمّی باعث رتبه بندی دانش‌آموزان و به وجود آمدن رقابت‌هایی بر پایه حسادت می‌شود. اما در ارزشیابی توصیفی دانش‌آموزان تقریبا در یک سطح هستند و با کسب یک نمره برتر نخواهند شد.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

3 × چهار =